01 · НҮБ-ЫН ТОГТООЛ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан "Дэлхийн адууны өдөр"-ийн тухай тогтоолыг НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей дэмжин баталлаа

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд тогтоолын төслийг танилцуулж байгаа нь.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд тогтоолын төслийг танилцуулж байгаа нь.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 79 дүгээр чуулганы 2025 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн Бүгд хуралдаанаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн санаачилсан "Дэлхийн адууны өдрийн тухай" /World Horse Day/ тогтоолыг хэлэлцэн баталлаа.

НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын мэдээллээр өнөөдөр дэлхий дээр 57 сая гаруй уналга, эдэлгээний адуу байна. Энэ нь адуу хүн төрөлхтний өдөр тутмын амьдрал, цаашилбал нийгэм, эдийн засаг, аж ахуйд чухал ач холбогдолтойн илрэл юм.

Адууг уналга, ачлага, спорт уралдаан, аялал жуулчлал, амралт зугаалгын зориулалтаар эдлэхийн зэрэгцээ эрүүл мэнд, хүнсний үйлдвэрлэл зэрэг олон чиглэлээр ашиг шимийг нь хүртэж байна. Ялангуяа өргөн уудам нутаг, байгаль цаг уурын онцгой нөхцөл бүхий газар орны хүн ардын амьдралд адуу илүү чухал үүрэгтэй юм.

Харин сүүлийн жилүүдэд хүний амьдралын хэв маягийн өөрчлөлт, технологийн дэвшил, эдийн засгийн төрөлжилт, уур амьсгал, хүрээлэн буй орчны өөрчлөлт болон бусад хүчин зүйлийн улмаас дэлхий даяар адууны тоо толгой, үүлдэр угсаа, аж ахуйн хэрэглээ буурах хандлагатай байна.

Иймд эрт дээр үеэс эдүгээ хүртэл адууны соёл, уламжлалаа хадгалсаар ирсэн нүүдэлчин, морьтон улсын хувьд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зүгээс энэ асуудалд дэлхий нийтийн анхаарлыг хандуулах, ач холбогдол болон олон нийтийн мэдлэг, мэдээлэл, оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор жил бүрийн 07 дугаар сарын 11-ний өдөр Дэлхийн адууны өдрийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байх тухай НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн тогтоолын төслийг санаачилсан юм.

"Хүн төрөлхтний өнгөрсөн, өнөөгийн ахуй амьдралд адууны гүйцэтгэж буй асар их үүрэг, хувь нэмрийг тодотгон тэмдэглэх, хөдөө аж ахуйн тогтвортой хөгжил дэх адуу, адууны аж ахуйн ач холбогдлыг нэмэгдүүлэх, адууны өв соёл болон бэлчээр, нүүдлийн аж ахуйн хэв маягийг хамгаалж, хадгалахыг уриалах индэрийг бий болгоход Дэлхийн адууны өдрийн ач холбогдол орших болно."

— У.Хүрэлсүх, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч

Монгол Улсын санаачилсан "Дэлхийн адууны өдрийн тухай" тогтоолд Австри, Бахрейн, Бразил, БНСУ, БНХАУ, Венесуэл, Катар, Лесото, Марокко, ОХУ, Португал, ХБНГУ, Тайланд, Турк, Япон, Киргиз, Казахстан, Туркменистан, Узбекистан, Тажикистан зэрэг 56 улс хамтран зохиогчоор нэгдлээ.

Тогтоолын дагуу Дэлхийн адууны өдрийг 2025 оны 07 дугаар сарын 11-ний өдөр дэлхий нийтээр анх удаа тэмдэглэн өнгөрүүлнэ.

Мэдээ, ярилцлага, эх сурвалж

Холбогдох мэдээлэл, албан ёсны эх сурвалжтай танилцана уу.

ZMS.mn ZMS.mn — Дэлхийн адууны өдрийн тухай мэдээ → mocsty.gov.mn Соёлын яам — Албан ёсны мэдээлэл → legalinfo.mn Legalinfo.mn — НҮБ-ын тогтоолын баримт →
02 · ХӨТӨЛБӨР

Хөтөлбөр — 2026.07.10–13

Хүй долоон худаг · "Дэлхийн адууны өдөр" арга хэмжээний бүрэн хөтөлбөр

2026.07.10–13 Хүй долоон худаг

2026.07.10 (Баасан гараг)

  1. 07:00–11:00

    Хязаалан насны морьдын уралдаан

    Морь барианы талбайд
  2. 11:00–12:00

    “Сэрсэн тал” тоглолт

    Төв тайзнаа
  3. 12:00–15:00

    Шүдлэн насны морьдын уралдаан

    Морь барианы талбайд
  4. 15:00–16:00

    “Монгол эрдэнэ” тоглолт

    Төв тайзнаа
  5. 16:00–18:00

    Сонгомол дунд насны морьдын уралдаан

    Морь барианы талбайд

2026.07.11 (Бямба гараг)

  1. 07:00–11:00

    Азарганы уралдаан

    Морь барианы талбайд
  2. 11:00–11:40

    Аврага монгол инстуляци болон соёлын өртөөний танилцуулга

  3. 11:40–13:00

    “Сэрсэн тал” тоглолт

    Төв тайзнаа
  4. 12:00–15:00

    Их насны морьдын уралдаан

    Морь барианы талбайд
  5. 14:30–15:30

    “Монгол эрдэнэ” тоглолт

    Төв тайзнаа
  6. 15:30–16:00

    “Морьтны гайхамшиг үзүүлбэр”

    Төв талбайд
  7. 16:00–17:00

    Сонгомол бага насны морьдын уралдаан

    Морь барианы талбайд
  8. 17:00–18:00

    “Морьтны гайхамшиг үзүүлбэр”

    Төв талбайд
  9. 18:00–19:00

    “Хөмөргөн гурвалжин” бүжгэн жүжиг

    Төв тайзнаа

2026.07.12 (Ням гараг)

  1. 07:00–11:00

    Соёолон насны морьдын уралдаан

    Морь барианы талбайд
  2. 11:00–13:00

    Аврага монгол инстуляци болон соёлын өртөөний танилцуулга

  3. 12:00–16:00

    Дааганы уралдаан

    Морь барианы талбайд
  4. 13:00–13:30

    “Морьтны гайхамшиг үзүүлбэр”

    Төв талбайд
  5. 14:00–15:00

    “Сэрсэн тал” тоглолт

    Төв тайзнаа
  6. 16:00–17:00

    “Монгол эрдэнэ” тоглолт

    Төв тайзнаа
  7. 17:00–18:00

    Аврага монгол инстуляци болон соёлын өртөөний танилцуулга

Морин спортын талбайд

  1. 14:00–15:00

    “Хос морьтон тэмцээн”

  2. 15:00–16:00

    “Гийнгоо” хүүхдийн тэмцээн

  3. 16:00–17:00

    “Морь цоллооч” хүүхдийн тэмцээн

2026.07.13 (Даваа гараг)

  1. 07:00–10:30

    Олон улсын морин уралдаан

    Морь барианы талбайд
  2. 11:00–11:40

    “ДЭЛХИЙН АДУУНЫ ӨДӨР” нээлтийн ёслол

  3. 11:40–13:00

    Түмэн морьтны их жагсаал

    Морь барианы талбайд
  4. 13:00–13:30

    Олон улсын морин уралдааны шагнал гардуулах ёслол

    Төв тайзнаа
  5. 13:30–14:10

    Хүчит бөхийн барилдаан

    Төв талбайд
  6. 14:10–14:40

    Үндэсний их баяр наадамд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн, шөвгөрсөн бөхчүүдэд бай шагнал, цолны чимэг хүртсэн бөхчүүдэд үнэмлэх гардуулах ёслол

    Төв тайзнаа
  7. 14:40–15:00

    Морин циркийн үзүүлбэр, урлагийн тоглолт

    Төв талбайд
  8. 15:00–17:15

    Хүчит бөхийн барилдаан

    Төв талбайд
  9. 17:15–17:45

    Сонгомол дунд болон бага насны морин уралдаан, жороо мориний уралдааны шагнал гардуулах ёслол

    Төв тайзнаа
  10. 17:45–18:00

    Хүчит бөхийн барилдаан

    Төв талбайд
  11. 18:00–18:30

    Хүчит бөхийн барилдааны түрүүлсэн, үзүүрлэсэн, шөвгөрсөн бөхчүүдэд шагнал гардуулах ёслол

    Төв тайзнаа
  12. 19:00–21:00

    “ДЭЛХИЙН АДУУНЫ ӨДӨР” хаалтын арга хэмжээ (Төв тайзнаа, тусгай хөтөлбөрөөр)

Морин спортын талбайд

  1. 08:00–17:30

    “Адуучин тэмцээн” — 500 адуу хураах, морьтой явган уургалах, бугуйлдах

  2. 14:30–17:00

    “Морьт харваны тэмцээн”

  3. 17:00–18:30

    “Морьтой монголжин тэмцээн”

    Морин спортын талбайд
03 · 10,000 МОРЬТНЫ ИХ ЖАГСААЛ

Дэлхийн адууны өдрийн түүхэн нээлт

2026 оны 7 дугаар сарын 13-ны өдөр Монгол Улс хүн төрөлхтний түүхэнд анх удаа зохион байгуулагдах 10,000 Морьтны Их Жагсаал-ыг дэлхийн нийтийн хүртээл болгоно.

Энэхүү жагсаал нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагаас жил бүрийн 7 дугаар сарын 11-ний өдрийг "Дэлхийн адууны өдөр" болгон тунхагласны дараах анхны дэлхийн хэмжээний албан ёсны баярын гол арга хэмжээ юм. Монгол Улсын санаачилсан уг тогтоолыг НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 2025 оны 6 дугаар сарын 3-нд баталсан бөгөөд 56 улс хамтран дэмжсэн билээ.

Морьт соёл иргэншлийн хамгийн том үзүүлбэр

10,000 Морьтны Их Жагсаал нь зөвхөн Монгол Улсын төдийгүй дэлхийн морьт соёлын түүхэнд бичигдэх өвөрмөц үйл явдал юм. Арга хэмжээнд:

  • Монголын бүх аймаг, сумдын төлөөлөл
  • Дэлхийн морьтон ард түмнүүдийн төлөөлөгчид
  • Үндэсний морин спортын холбоод
  • Морин цэргийн түүхэн үзүүлбэрийн багууд
  • Уламжлалт соёлын байгууллагууд
  • Олон улсын зочид төлөөлөгчид

оролцож, дэлхийн морьт өв соёлыг нэгэн дор харуулах болно.

Нүүдэлчдийн өвөөс дэлхийн ирээдүй рүү

Морь бол зөвхөн уналгын амьтан биш. Морь нь хүн төрөлхтний соёл иргэншлийг холбож, худалдаа, харилцаа, аялал, хөдөө аж ахуй, спорт, аялал жуулчлалын хөгжлийг хурдасгасан түүхэн хамтрагч юм. НҮБ-ын мэдээллээр өнөөдөр дэлхий даяар 57–60 сая гаруй адуу хүн төрөлхтний амьжиргаа, соёл, эдийн засагт хувь нэмрээ оруулсаар байна.

10,000 Морьтны Их Жагсаал нь адууны энэ үнэт өвийг дэлхий нийтэд сануулах, хамгаалах, ирээдүй үед өвлүүлэх зорилготой.

Монгол – Дэлхийн адууны нийслэл

Монгол Улс бол морьт соёл иргэншлээ өнөөг хүртэл амьд хэлбэрээр хадгалж үлдсэн ховор орны нэг юм. Монголд 3.4 сая гаруй адуу байдаг бөгөөд энэ нь хүн амын тоотой бараг дүйцэх үзүүлэлт юм. Иймээс 10,000 Морьтны Их Жагсаал нь Монгол Улсыг:

  • Дэлхийн морьт соёлын төв
  • Дэлхийн адууны өдрийн эх орон
  • Морин аялал жуулчлалын шинэ төв
  • Морин спортын олон улсын төв

болгон таниулах стратегийн ач холбогдолтой арга хэмжээ юм.

Нэг дэлхий – Нэг жагсаал

10,000 морьтон нэгэн зэрэг жагсах энэхүү түүхэн үйл явдал нь улс үндэстэн, соёл, хэлний ялгааг үл харгалзан хүн төрөлхтнийг холбосон хамгийн эртний анд нөхөр болох адуунд зориулсан дэлхийн эв нэгдлийн бэлгэдэл болно.

Энэ бол зүгээр нэг парад биш.

Энэ бол хүн төрөлхтний морьтой хамт бүтээсэн түүхийг хүндэтгэх ёслол.

Энэ бол нүүдэлчдийн соёлыг дэлхийд таниулах индэр.

Энэ бол Монгол Улсаас дэлхийд өргөж буй морьт соёл иргэншлийн тунхаг юм.

Бүртгүүлэх, оролцох заавар

Морин парад-д оролцох хүсэлтийг албан ёсны вэбсайтаар бөглөнө үү.

БҮРТГҮҮЛЭХ
04 · АЧ ХОЛБОГДОЛ

Монгол бол морьт соёл иргэншлийн өлгий нутаг

Монголчуудын түүх, соёл, үндэсний онцлогийг адуунаас салгаж ойлгох боломжгүй. Морь нь Монгол хүний амьдралын хэв маяг, ахуй соёл, уламжлал, төрт ёс, цэргийн урлаг, утга зохиол, дуу хуур, спортын салшгүй хэсэг байсаар ирсэн.

Өнөөдөр Монгол Улсад 4.6 сая орчим адуу байдаг нь хүн амын тоотой бараг тэнцэх хэмжээний үзүүлэлт бөгөөд дэлхийд ховор тохиолдох морьт соёлын өвийг хадгалж буй орон юм.

Адуу бол худалдааны замыг холбож, газар тариалан, тээвэр, цэрэг дайны хөгжил, соёл иргэншлийн харилцааг хурдасгаж, хүн төрөлхтний хөгжлийн суурийг тавьсан амьтан юм. Монголын эзэнт гүрний үед Евразийг холбосон хамгийн том харилцааны сүлжээ морин өртөөний тогтолцоон дээр тулгуурлаж байв.

Тиймээс Монгол Улс адууг зөвхөн үндэсний бахархал төдийгүй хүн төрөлхтний хамтын өв гэж үздэг. Технологийн хөгжил, хотжилт, уур амьсгалын өөрчлөлт зэрэг хүчин зүйлсийн улмаас дэлхий даяар адууны тоо толгой, адуутай холбоотой уламжлалт мэдлэг, соёлын өв буурч байна.

Монгол Улс Дэлхийн адууны өдрөөр дамжуулан:

  • Адууны өв соёлыг хамгаалах
  • Морьт соёл иргэншлийг сурталчлах
  • Адууны сайн сайхан байдлыг дэмжих
  • Аялал жуулчлал, спорт, боловсролын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх
  • Морин спорт болон адууны үйлдвэрлэлийн инновацийг хөгжүүлэх
  • Дэлхийн морьтон ард түмнүүдийг нэгтгэх зорилгыг дэвшүүлж байна.

Монгол Улсыг дараах төв цэг болгон хөгжүүлэх:

  • Дэлхийн морьт соёлын төв цэг
  • Морин спортын олон улсын төв цэг
  • Адуу судлалын шинжлэх ухааны төв цэг
  • Морин аялал жуулчлалын төв цэг
  • Дэлхийн адууны өвийн хамгааллын төв цэг
  • Мориор дамжуулсан сэтгэлзүйн засал, физик нөхөн сэргээх эмчилгээний төв цэг

Энэ бол зөвхөн Монголын төсөл биш. Энэ бол хүн төрөлхтний хамгийн эртний анд нөхөр болох адуунд зориулсан дэлхийн хэмжээний хөдөлгөөн юм.

МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН САНААЧИЛСАН

Дэлхийн адууны өдөр 2026
Морин парад

"Морин парад" — морьт соёл иргэншлийн дэлхийн анхны албан ёсны баяр.

📍 Хүй долоон худаг, Улаанбаатар · 🗓 2026 оны 07 сарын 11–14

Дэлгэрэнгүй